Il a passé 102 jours à la tête du pays
Par :
Bernard Bankukira
, vendredi 21 octobre 2011 à 10 : 58 : 23
« Dans le Burundi nouveau, nous allons mettre fin à la persécution, à la torture, à des tueries, aux emprisonnements abusifs et au non respect des personnes démunies, » c’est ce dont on peut se souvenir nostalgiquement de cet homme qui avait incarné la volonté du peuple burundais, Melchior Ndadaye. On est le 21 octobre 2011, une semaine après la commémoration du 50 ème anniversaire de la mort du héros de l’indépendance du Burundi le 13 octobre , le Prince Louis Rwagasore, les burundais se recueillent en la mémoire du héros de la démocratie, assassiné dans la nuit du 20 au 21 octobre 1993, alors qu’il venait de passer 102 jours à la tête du pays après sa victoire lors des présidentielles du 1er juin 1993.
Melchior Ndadaye est né le 28 mars 1953 à Murama de la commune Nyabihanga en province de Muramvya (actuellement en province de Mwaro). Il est le fils ainé de Pie Ndadaye et de Thérèse Bandushubwenge, parents de 10 enfants. Marié à Laurence Nininahazwe, il est père de trois enfants.
Melchior NDADAYE a fait ses études primaires de 1960 à 1966 à Mbogora. De 1966 à 1972, il entre à l’école Normale des garçons de Gitega qu’il quitte en 1972 suite aux "événements" dramatiques qui secouaient le Burundi. C’est ainsi qu’il se réfugie au Rwanda où il parachève ses études secondaires au Groupe Scolaire de Butare, de 1972 à 1975. En 1975 il entre la Faculté des Sciences de l’Education à l’Université Nationale du Rwanda, à Butare où il décroche une licence en Sciences de l’Education en 1980.
De 1980 à 1983, Melchior Ndadaye est professeur au Groupe Scolaire de Save dans la préfecture de Butare au Rwanda. Le 5 septembre 1983, il rentre au Burundi où il exerce plusieurs fonctions dans des domaines variés. Jusqu’au jour de sa victoire aux élections présidentielles du 1er juin 1993, il était cadre à la Meridian Bank BIAO.
Animé d’un intérêt politique dès son jeune âge, Melchior Ndadaye sillonne divers mouvements visant le renforcement du courant démocratique au Burundi. Il a été membre fondateur du mouvement des Etudiants Progressistes Burundi au Rwanda (BAMPERE) le 3 janvier 1976 et Président de ce mouvement jusqu’en 1979. En août 1979, il participe à la fondation du Parti des Travailleurs du Burundi (UBU) où il devient responsable du département de l’information de 1979 à 1983 quand il retourne au Burundi. Ce mouvement, émanait d’une fusion du mouvement estudiantin (BAMPERE) avec d’autres groupes initiés par le Mouvement des Etudiants Progressistes Barundi (MEPROBA).
En 1986, Melchior Ndadaye participe à la fondation du parti Sahwanya-Frodebu (Front pour la Démocratie au Burundi) qu’il dirige jusqu’à sa victoire aux élections présidentielles et législatives des 1er et 28 juin 1993.
Le 09 mars 1992, alors que la constitution qui autorise le multipartisme au Burundi, le Frodebu qui travaillait clandestinement pendant six ans est alors agréé le 23 juillet 1992 !
Le 18 avril 1993, un Congrès extraordinaire du parti Sahwanya-Frodebu désigne Melchior Ndadaye comme candidat du parti aux élections présidentielles du 1er juin 1993. Le PP, le RPB et le PL se joignent au Frodebu pour soutenir ce candidat. Melchior surclasse élégamment ses deux rivaux dont Pierre Buyoya du parti Uprona vieux de trois décennies au pouvoir, et Pierre-Claver Sendegeya du PRP. En effet, les résultats furent surprenants, non seulement pour les upronistes et le PRP vaincus, mais aussi pour le vainqueur et ses alliés, tellement la réalité dépassait l’entendement : Melchior Ndadaye gagne les premières élections présidentielles de l’histoire du Burundi à 64,79 % des suffrages, alors que Pierre Buyoya n’obtient que 32,47 %. Pierre-Claver Sendegeya ne doit se contenter que de 1,44 %. Le Burundi marque son histoire. C’est l’ère de la démocratie du multipartisme. Au revoir la dictature militaire ou mono-partite ! Félicitations aux burundais pour cette transition pacifique vers la démocratie. Eloge de la part de la communauté internationale.
Le 10 juillet 1993, Melchior Ndadaye reçoit le bâton de commandement. La grande tâche lui est confiée. Il a cinq ans pour mettre en application son programme politique réparti sur 46 propositions. Malheureusement, il n’en aura que 102 jours seulement qui lui permettront, néanmoins, de se créer une forte admiration de la grande majorité de burundais qui venaient de s’exprimer librement sur leur destin ; mais qui ignoraient malheureusement ce qui pouvait arriver à leur leader.
Le président Ndadaye prônait pour un pouvoir où chaque citoyen burundais aurait une place, un pouvoir non entaché de sang et un pouvoir qui respecterait la vie humaine, un Etat démocratique respectueux de la dignité et des droits humains. « …trop de sang a été versé dans ce pays et je n’aimerais pas que sous le régime FRODEBU il y ait du sang qui coule, » disait-il.
« D’ores et déjà, notre vœu le plus ardent est que le peuple burundais soit à jamais mis à l’abri des confrontations ethniques. Nous voulons que partout dans les ménages, sur les collines, dans les communes et provinces, dans les écoles et casernes, il n’y ait plus de sang versé à travers des confrontations ethniques. Plus jamais ça. Tel est le mot d’ordre partagé par tout le peuple burundais, » s’est-il exprimé à la Tribune des Nations Unies à New York en début octobre 1993.
Même si Ndadaye avait gagné la confiance envers la majorité de burundais, certains gardaient un doute froid l’armée burundaise du moment qui était jugée mono-ethnique et dont même certains de ses éléments se sont jetés contre lui. Face à cette armée, certains, surtout ceux qui étaient toujours en exile, voyaient le Président Ndadaye au milieu des monstres qui pouvaient le dévorer, au milieu des épines qui pouvaient le piquer à n’importe quel moment.
Par contre, le comportement des FAB pendant le cours des élections avait créé une image autre que celle-là. « Au moment où les politiciens se querellaient, l’armée n’a jamais suivi ; ce qui lui a permis d’accomplir effectivement sa mission. Ailleurs en Afrique, les militaires se mêlent de la politique et c’est le chaos qui s’installe. Au Burundi, ça n’a pas été le cas et les étrangers ont été surpris. Je dois avouer que l’armée a donné une bonne image à l’étranger. » Disait-il quand il s’adressait aux militaires de la Garnison sud de Bujumbura le 05 août 1993, sans toutefois s’imaginer ce qui pouvait lui arriver le 21 octobre 1993. Illusion ou pas, une grande confiance envers ce corps s’était créée, alors qu’il ne cessait même pas de les avertir sur un quelconque comportement indigne qui serait sévèrement sanctionné.
Enfin, le drame arrive ! « Un petit groupe de militaires » de cette armée, à laquelle le président Melchior Ndadaye faisait toujours l’éloge, sème la peine dans les cœurs des burundais. Au cours d’un coup d’état sanglant survenu dans la nuit du 20 au 21 octobre 1993, Melchior Ndadaye est arrêté et sauvagement assassiné dans un camp militaire à Bujumbura, en compagnie de ses proches dont Pontien Karibwami, Président de l’Assemblée Nationale, Gilles Bimazubute, Vice-président de l’Assemblée Nationale, Juvénal Ndayikeza, Ministre de l’Administration du Territoire et du Développement communal, et Richard Ndikumwami, Administrateur Général de la Documentation et des Migrations.
Ce coup de force va déchaîner des violences inter-ethniques dans tout le pays, déclenchant une guerre fratricide qui durera plus de dix ans.
Quels sont les mobiles de l’assassinat du Président Melchior Ndadaye et de ses proches collaborateurs ? Coups d’état, mode de passation de pouvoir entre Micombero, Bagaza et Buyoya, mais pas d’éliminations physiques ! Avec Ndadaye il faut l’éliminer, lui et ses collaborateurs, pourquoi ? Qui a/ont tué le Président Ndadaye ? 18 ans après ce drame inoubliable dans l’histoire du Burundi, la justice n’a pas encore établi les responsabilités ! Peut-être qu’un jour, la réalité viendra ! A bon entendeur, salut !
1978 ont visité l'article
|
Par Jean Claude N ce vendredi 21 octobre 2011 à 13 : 43 : 23
Biteye isoni kubona igihugu citwa ko gitwarwa n’abiyitira ko bafashe ibirwanisho kugirango bahabuze izina ryiwe ataco bariko barakora kugirango abishe iyo ncungu baboneke !!!. Ko FRODEBU yigovyoye ikavuga ko itari gushira hejuru abayihekuye kandi aribo bagifise uburyo bwo kwica no gukiza !!!! Ubu naho CNDDD-FDD yitwaza iki ko ubu igisoda n’igiporisi kirimwo amoko yose ? Reka kwimaramaza barundi ! Amakungu aratwenga iyo yumvise ibivugwa canke ibonye ivyandikwa kuri Manirumva !! Erega womengo yasumvya ububasha Ndadaye na Ntaryamira. Umuryango wa Manirumva umbabarire ariko je abarundi umengo hari ivyo tuza turasimba, bigatuma bingora gutahura ibikorerwa ngaho i BUJA.
Par belthrand ce jeudi 27 octobre 2011 à 14 : 20 : 06
L’homme qui devrait nous servir d’exemple, l’héros de la démocratie burundaise qui fut poignardé par ceux qui étaient supposés le protéger. Malgré les années, les décennies qui s’écouleront, son visage et sa vision resteront dans les cœurs des Burundais nombreux. Je m’étonne des gens qui menacent de troubler la sécurité en son nom, alors qu’il prêchait la paix, le dialogue,… Il avait rentré Bagaza qui, depuis plusieurs années ne pouvait pas voir son sol, c’est douloureux. Que son cœur se repose tranquillement car son ressort a confirmé que les bonnes choses ne durent jamais !
Par Bernard ce jeudi 10 novembre 2011 à 22 : 42 : 22
Nguyo rero umurundi wukuri, yakunze abarundi gushika aho abigura ; Incungu vyukuri ya DEMOCRATIE naho twamuhemukiye.
Twikebuke rero, kibi sukurwa, ikibi nukurwa ntuvyuke, ducire rero urubanza abahemukiye Abarundi bamwitoreye, tutsimbataze vyukuru urukundo yadusigaranye, duteze imbere Uburundi, twubahirize agateka ka zina muntu.
Par ndimaso parfaite ce samedi 12 novembre 2011 à 11 : 05 : 58
Ahubwo yari yaharambiye, kk umigambi yiwe Imana ntaiyari yarayishimye yo guhonya abandi, irya nivo y’ugutwi bashira imbere, mwagira ngo yijane ? SUSURUTSA !
Par ce lundi 14 novembre 2011 à 21 : 12 : 31
Ntibitangaje kubona hakiri abarundi bakiyumvira nkuyo ndimaso kandi asinziriye. Abantu nkamwe nimwe mutuma uburundi budatera imbere kuko mugifise ivyiyumviro bigayitse
Democratie ko yayironderera abarundi bose mbe ivyo vy’inivo n’ugutwi wewe kuki uvyumva ukutariko canke ninde umurundi atazi insiguro ya susurutsa, eh tuve muntwaro zigikenye z’igisirikare !! Mbe Bagaza ko yari yarankiwe gutaha na muvyara wiwe, hari ikibi gisumvya ico ? Nimureke kubika inzigo yakazikira tuvuge ukuri tutaravye ivyabaye muza 1972 , za ntega na marangara n’ibindi... turabarundi twese kandi dutegerezwa kubana mumahoro kanatsinda iyo nyakwigendera atigura abarundi n’ubu tuba tukitwarwa n’igisirikare naho nabahari ubu bigenza ukutariko bibagiye ayo abarundi twaciyemwo !
NDADAYE n’incungu !!1
Par justemoi ce mardi 15 novembre 2011 à 14 : 41 : 43
Tu vas tjrs nous manquer, car tu aimait tous les burundais, n,aba bakigutuka warabakunda kuko ntiwashize ubwoko imbere, washira imbere ineza y’umurundi wese. Ariki ibi bijuju bitakumenye bigutuka, ubusabire iyo ugeze. Wari uwamahoro. Tu nous manques et tu nous manqueras toujours.
Par ndimaso parfaite ce mercredi 16 novembre 2011 à 18 : 26 : 39
Heeeee ! Ubona Imana yoza iratora ivyo vyatsi bibi vyose hakiri kare kuko bituma ibindi biterwa bidakura, nukuri isi yokira !! Ushima imigambi yiwe itari itomoye raba n’ubu amaraso aracaseseka kuko yasize abivye imbuto mbi mu barundi yo guhonya abatutsi !! Murabesha basha agati gateretswe na Nyene Inganji ntikazohenurwa n’abahutu aho ni muhabangire ! Nayo uyo avuga ngo yariguze abarundi arahumba ! Ehe raba uwiguze abarundi ni RWAGASORE wenyene kuko ntamaraso yamukwirikiye, abarundi bagandariye hamwe kuko bari basangiye umubabaro na cane cane ABAHUTU bico gihe !!! Ahubwo abarundi benshi kiretse abahutu bamwe bamwe bari basangiye umugambi na Ndadaye bariruhukije !
Nawe raba ivyo yasize yigishije abahutu, ubu bariko barabikoresha kuri bene wabo, ugira ngo abo bariko barica abantu ugira ntibari muri Frodebu yiwe ? Reka sha kwiteza utunyoni kandi ivyabaye vyaribonekeje ko aho umwami w’abahutu ariwe Minani Jean yateye akomo abahutu aho bari hose, nabo baca baramwitaba batangura ibikorwa vy’iniveau n’ugutwi, ivyo hari uwutabibonye kiretse umwana ataribwavuke ? Nawewe ndazi neza ko wabibonye.
Par ce dimanche 20 novembre 2011 à 06 : 14 : 41
Urazi ko hakiri abatutsi b’ibijuju nkawe ?Mbe nyakwigendera Ndadaye hari igisirikare yari afise co guhonya abatutsi nkuko umubeshera, mbe ayo maraso uvuga nibande bayasheshe, mbe abana babahinja mwasekurira mumasekuro n,amazu mwaturira mu kinama na kamenge ni ndadaye yabikora ko mwari mwamugandaguye, warigeze ubona mu bindi bihugu aho abasirikare bigihugu batera ama mortiers mu banyagihugu kiretse mu burundi ? Abari bategekanije ibi nogo vyo guhambamwo abahutu mw’i Tenga n’ahandi ko bakiri ho kandi atawubakurikirana ?None ko abahutu batashize imbere genecode mwabakoreye kuva za 1965, ahubwo uyo mushingantahe Minani ugerageza huteza isoni Imana n ;imuje imbere kuko yatumye abanyakamenge na Kinama badahonywa n ;abasirikare b’igihugu n,abiyita aba sans echecs, ahubwo ngira woba uri umwe mu ba sans echecs !Murahumba ico gihugu sicubwoko, nicabarundi bose
Par Raza ce vendredi 9 décembre 2011 à 18 : 17 : 18
Ewe abarundi turagoweee !!! nimwumvirize ivyo yanditse uyo yiyita NDIMASO avuga ngo :((Ahubwo yari yaharambiye, kk imigambi yiwe Imana ntiyari yarayishimye yo guhonya abandi, irya nivo y’ugutwi bashira imbere, mwagira ngo yijane ? SUSURUTSA !)). Biraboneka ko uyo NDIMASO ashigikiye ba bicanyi bagandaguye President Ndadaye, reka ndamwibarize gato : Mbe abo bishe Ndadaye na babashigikiye bunguse iki ? harico bunguse atari amarira na maraso ? Mbe ko banse Ndadaye ubu noneho ninde abatwara ? Ndadaye yarabizeye ariko mwaramuhemukiye, ubu rero turabe ko intwaro ya CNDD-FDD ariyo izobashimisha !!!???
Par ce samedi 10 décembre 2011 à 12 : 44 : 47
a ndimaso parfaite : ncuti warakomeretse kweri...imana ikuje imbere kuko ndumva ugifise umutima wakazikira n inzigo namacakubiri naheruka kwumva mu ma les annees 90 yintabara.. en plus une femme ? ndumiwe...umenye ko uvyara kandi urere, umubabaro wabavyeyi uzi ingene ubabaza....ndagusabiye ku mana ntuzobabare nkuko abavyeyi ba ndandaye babaye igihe bagandagura umuhungu wabo bunyamaswa...hama nibaza ko witiriranije uburundi n urwanda kuko nta genocide yabaye mu bdi...pardon ..nimba utize raba "genocide ico isidura" tu es vraiment ignorante....numuntu wamacakubira wambere aremera ko ndandaye yari incungu kandi yakunze abarundi bose....c est dommage.. pu nimba uri umunyarwanda, nta murundi yovuga ivyo...abanyarwanda nibo bafise inzigo yakazikira nkiyo babona ko atabwoko botwara ubudni buri mu gihugu, none raba ivyabaye mugihugu cabo kuba bagira independance.. nico gituma bazokwama bubakira kuri sable....sinnon abarundi ico nico tubarusha.....mfatiyeho nakaryo kukwuvuga ko naho benhsi bavuga ngo l histoire du bdi et du rwanda nimwe..c est faux..ntaho dusa kweri ..uri imbuto mbi kweri..kandi ntunyishure ngo nuko ndi umuhutu, wapi ndi umututsi 100%, kandi igihe vyose vyaba , narabibona , narabona ukuri aho kuri, je suis assez humble yukwemera ukuri...reka basha tuje hamwe dusangire igihugu kuko twese turi abarundi ..nta bwoko bozotwara ubundi buri inyuma yigihugu ngo bikunde....kandi mwomenya vyose ko ari abazugu babigira , abirabure muri africa yose tugaca ubwenge tukareka kwiyumvira inda zacu, twova muri ano maganya africa irimwo..c est dommage ..
Par ndimaso parfaite ce mercredi 14 décembre 2011 à 20 : 58 : 01
Wewe wiyita Samedi, wiyise umututsi ? Uzorinda upfa utamubaye kandi ntanico vyo kumarira, udafise umutima ! Kuko iyo uba umututsi ntiwoyobegwa ivyababayeko kubwa Ndadaye kandi batanamuzi mu kubaca amazosi bavuga ngo Ndadaye yapfuye ngo namwe mutegerezwa gupfa nuwo Ndadaye batigeze bazimiza amaso ngo bamubone !. Wavuze ngo unsabiye ku Mana ngo sinzobabare nkuko abavyeyi biwe babaye ? Huuuuu, mbega ko baronse Leta ibahoza , bakagandara hanyuma bakaganduka, iyo ndabironka nanje simba mvuga gurtyo ! ugira ngo harico twapfa murundi nta nuwo nari nzi kuko nari nibereye hanze, Imana ishimwe ngira ngo iyo ndahaba naje simba nkiriho ! Nama nibuka Nicelata bamwishe afise imyaka 3,Toto yari afise umwaka 1 gusa ngaha kwisi, ugira ngo bari bwabone uyo Ndadaye eka mbere n’abavyeyi babo ntibari bwahonyoze ukuguru ku murwa mukuru w’intara ya Gitega ! Hanyuma ngo ni babazimanganirize ubuzima ngo n’uko Ndadaye yapfuye ! Nayo ivyo witwaza ngo sinzi ico genocide ivuga, nibaza ko atanumwe yoshobora kuyisigura kiretse uwo yabayeko, nayo abandi bose bapfa kuvuga gusa, kuko iyo umuntu ashobora kuvuga ngo ndagiye iwacu nuko aba ahafise ! Uwutahafise ntiyigera abivuga !Ivyo kumwita incungu, ubwo n’uburenganzira bwawe, uragomba umwite umucunguzi canke umukiza bikuvako !! Ico nzi co n’uko ataco yamariye igihugu atari amaraso n’umuvumo yakiraze nta kindi !!!!
Par clemex ce samedi 24 décembre 2011 à 20 : 08 : 16
Haa !!!Haaa !!!Haaa !! je n, ai jamais vu un peuple complique coe les Barundis. Si tout planet pouvait comprendre le Kirundi(commentaires precedents) sha isi yose yoca itwanka kweli.Niyumvirako Isanganiro yalikwiye kuza iranka qlq soit disant commentaires kuko niyumvirako bitera iceyi uburundi nabarundi babashingantahe. Ico nobabalira nuko yoba umututsi cangwa umuhutu mwali mukwiye kumva kandi mukigisha abana banyu ko mwese muli abavukanyi babarundi. Mwese muva amaraso kandi umubabaro numwe mugihe civyago. Uburudni kali agahugu keza iyo ndakaraba kumafoto apres med 38 ans en voyage(pas exile !!! because I will back soon or later)aliko nitwebwe tukisambuliye. Nta MUHUTU nta MUTUTSI, twese turi abana bu Burudni. Atalivyo naho,turacaryana kandi abandi baradutwenga biteye isoni.
Par ce dimanche 25 décembre 2011 à 15 : 19 : 14
We ndimado reka inzigo n’amacakubiri y’ikinyarwanda nkuko mwene wacu hejuru yabivuze surement wewe nturi umurundi. We uvuga umwana yishwe afise imyaka 3 canke 1 mbe woba uzi impinja zasekuriwe mumasekuro mu Kinama igiye ca Bikomagu, mbe woba uzi inzoya zakubitwa ku mpome z’amazu n’abandi bahutu benshi bamenywako poudre bagaturirirwa mu mazu n’abasirikare biyita bigihugu ? Mbe twese twoza turibuka ivyo abatutsi mwakoreya abahutu kuva uburundi bugitangura ubona twoherera he ga ncuti ? Mbe je nanditse ibi wobona uko meze nasinzikarijwe ubuzima nuwahoze ari umubanyi mu Nyakabiga ampora ubuhutu bwanje nkuko ari we Mana yabumpaye agomba kubunyaka.Urahumba ivyabaye vyarabaye mu Burundi kandi vyatangujwe n’abatutsi kandi uramenya ko Ndadaye ari incungu ya democratie, ahubwo nimuze barundi twese tuve i buzimu tuje i buntu nko mu bindi bihugu twibagire akahise tubabariranirane yaba abahutu canke abatutsi twese twaramenje maze tumenye ko uburundi atari igihugu c,ubwoko bumwe nyabuna tuvire hasi rimwe turwanye twivuye inyuma ivyo binyw,amaraso biyita aba DD kuneza y’abarundi bose maze uburundi butwarwe n,umurundi w,umutima kandi yize yaba umuhutu canke umututsi !
Par ce lundi 26 décembre 2011 à 12 : 16 : 32
Mbe wa Kiburamutima Ndimaso wibaza ko ubututsi canke uwo mutima w’ubututsi uvuga ari uwo gukora ikibi canke amacakubiri nkuko bikurimwo. Mbe Buyoya ko yari yarirukanye Bagaza ntibari abatutsi bose hari umuhutu yarimwo ? Ahubwo reka kutumaramaza nta mututsi co kimwe n’umuhutu yosimbira kuri internet atsimbataza amacakubiri nkawe reka reka sigaho gutukisha abantu. Mbe woba uzi ko abarundi aho bari hose ari mu Burundi canke mumahanga badatsimbataza ubwoko canke amacakubiri, reka sigaho ivyo twabirekeye abanyarwanda nibo umuhutu w’umunyarwanda araba umututsi akamubona nk’inyamaswa n,umututsi nawe vice versa
Par ferdinand ce lundi 26 décembre 2011 à 17 : 45 : 59
Il est si honteux de voir les assassins du president elu democratiquement par le peuple, pouvoir vivre librement sans poursuites judiciaires, ni meme pas d’investigations. Pierre Nkurunziza et son parti ne sont pas la reponse au conflit burundais.Le coeur de l’Afrique a encore besoin d’un autre Ndadaye, et non ces ventriotes defiants.
Par ferdinand ce lundi 26 décembre 2011 à 17 : 53 : 26
Ubu ndizerako abatutsi batoruha biyumvira kwongera gucokoza abahutu kuko ivyabaye kuri benewabo mu Rwanda vyoruta. Bokekwa ku rugero rutagira uko ruvugwa.Turi bene mugabo umwe, turi bene Burundi, muze rero dusangire akabisi n’agahiye, dushire hamwe turwanye ubukene buduhanze.
Par clemex ce mardi 27 décembre 2011 à 15 : 21 : 21
Ico nobalila abantu bose nuko Umurundi numunyagwanda nabantu babili batandukanye cane nubwo tumvikana kurulimi. Kuliyompamvu nokwifuzako yoba umuhutu wumunyagwanda cangwa umututsi wumunyagwanda boza barareka ingorane zabarundi zigahezwa nabarundi, kuko umurundi ntaho ahuliye numunyagwanda hoba muvyiyumviro, reaction, ningiro. Ingorane zabaye mugihugu cacu ni colonisation mbi natwe bibigugu twemera kuzuza inda zacu(ubwoko bwacu, ntitwiyumvire uwo dusangiye igihugu.Bikunze ko nozogaruka hiyo hali nka documentaire"CHUTE DE MUBUTU" benshi bayibonye yoba umurundi cangwa umunyagwanda yosobanukigwa impamvu tumarana nabaduteranya. Ariko mutazondasa kuko jewe amacakubili sindayashobora. Umuhutu numututsi bose nabavukanyi bakwiliye guhabwa agateka kabo.
Guheza ingorane zose nukurera abana tubigisha gukundana no kubana nabo badasangiye ibitekerezo batarinze kwicana. Mbega mwishamba ntihabamwo ibikoko bitandukanye kandi ntivyumvikana bikabana ? Kandi ikindi nuko twali dukwiye kumenya nuko vyemewe kutumvikana numuntu aliko kwanka umuntu namakosa. Ntanumwe yashatse kuvuka uko ali cangwa yobuzwa kugira umuyobolo wibitekerezo nkuko avyumva. None iyo demokarasi yoba ilihe. Nta politique yo guheza ubwoko izopfa itsinze muliyimyaka tugezemwo. Reka sha BARUNDI dukundane tubabalilane kukahise. Mais a ne pas oublier le passe car un peuple sans histoire est un peuple mort !!!!
Par ce jeudi 29 décembre 2011 à 16 : 10 : 45
Ntacicaca nabi nkururimimbega nitwaza turareka guheberanira tuzoshikakuki ?Harageze ko turengera ivyo twabayemwo mu minsi iheze 65,72,88,93....None tuzokwama twibukiriza gushika ryar ?Ahigize agakoma ishavu rica rivyuka naho umuntu abona ifoto gusa y’uwo yicura ko ari umuhutu canke ari umututsi.
Par "samedi,lolz hahah" ce dimanche 29 janvier 2012 à 16 : 01 : 03
@ ndimaso parfaite
nije kandi wavuze ko niyise samedi, naho atari izina ryanje(reka nce nza ndasinya niryo kugira uzomeye ndakwnaikiye kuko ndakwijukiye wewe)
-de 1 :pole sana...uti wakuriye hanze ?????????????????????????lolz
hahahah...oya basi ... je doute fort...kubona deja uvuga ngo niyise samedi, sije niyise samedi, j ecris de facon anonyme(kuko izina ryanje nibaza ko ridakenewe), ico bakora bashirako gusa date na jour nanditseko
so , i m sorry , uri umugamba wokutsitso rero(namajambo uvuga nayikigamba gusa, ntacubaka kirimwo), ngira no kurenga imbibe nturazirenga kireste maybe uja mu rwanda kuko ntahandi wokura inzingo nkiyo
_de 2 : mba umuhutu , mba umututsi , izo singorane zawe...wewe ko uri umututsi bikumariye iki ? coe numva urwowe nkabandi , uvuga ko utari bugaruke mugihugu cawe....izina umuhutu canke umututsi niyo abazungu batwise, sinon jewe ndi umurundi....navuze ko ndi umututsi kuko ariko nimba dawe ari umututsi , nuko nanje ncamba , ok ? muga ntikibuza ko mfise incuti zabahutu(ahubwo nawe uraraba ko utavanze , emwe ngira woca ugira crise cardiak...ntanumwe ari 100% sha).so wewe uri umututsi 200% hirwa nyakubahwa, ugomba umere nka kadege yavuga ko abatutsi atari abi bururi ari imperekeza ? none agez he ?itonde sha
_de3:wewe uvuga ko ivyabaye , vyabaye uri hanze, so ki es tu pour temoigner alors k tu n etais meme pas sur place ? ahubwo wari ukwiye kunuma hakayaga abari bahari...(comme ma tante par ex)moi j etais la, ndakubwire rero... nakuriye dans un milieu hutu, kandi amagume yabaye ntaco twabaye aho twaba, ntanuwadukomaze, ahubwo nabaye temoin yivyo abasoda bakorera ababanyi banje, amaraso namarira yasesetse..nakijijwe nuko nari umututsi baca bafata abatutsi badushira muri camp de regroupement , tukararirwa tandis k abandi bariko bicwa bucumi na buhoro. none abo babanyi banje , nabagenzi banje, incuti meme( ,ko wasanga iwacu hagiyemwo ivyo kwabirana mu bundi bwoko atangora) bazize iki ?twebwe twatanze iki ngo dukire ?mes cousins hutu bishwe ko bahowe ngo ni abahutu kubera gusa le system burundais pourri ivuga ko umwana atwara ubwoko bwase(alors k nyina wawbo ki est ma tante ari umutitsi)bahowe ko babaye malchanceux k moi ?ko ubu ma tante yifumbereje bamwiciye abana numugabo mu maso yiwe ngo bamuhe une lecon kuja kurongorwa mubahutu , ubu afanye amaganya, none ubwo bututsi bwiwe ko bwamukijije wibaza ko abayeho neza ?ntamuntu nokwifuriza ibintu nkivyo..twebwe twakize kubera amazuru yacu tu touves ca juste ?du n importe , c trop bete
je ne dis pas k abatutsi batishwe , barishwe igihe intabara itereye bacica ndandaye mu ntara zimwe zimwe, ni nkuko abahutu nabo bafuye kandi bo babandanije bafa o fur des annees.
de 4 : nimba uvuga ngo ndandaye ntu mu reconnaissa coe un heros national ngo kubera yatumye haba intambara ni nkuko na rwagasore rero utomu reconnaissa kuko niho "peaux noirs mask blancs" vyatanguriye(utavyumva urambwira ndagutomorere) , c ca ki a entrainer la chutte du pays kuva aho abazungu bagiye...ubwo rero nawe ntumu reconnaisse coe heros ....sivyo ? amaraso yiwe yasesekeye ubusa rero ? niwe yatumye amaganya turimwo atangura rero ? iyo abazungu bafuma bigumiraho basi ? sivyo( tout changemenet politik radical ijana nama sacrifice nimba utari ubizi, rwagasore et ndadaye bashatse guhindura ivyakorwa mugihungu pour un meilleur futur du pays, dommage k ubenga bafirirye ubusa kuko mbona ataho tuva ataho tuja kelk soit abatwaye).
hama il ne faut blasphemer umbwira ngo nshaka ndamwite umukiza wanje, umukinza wanje ndamuzi c est "jesus de nazareth", ok ? wewe ufise abandi wita abakiza bawe nisawa.
de 5 : uti ko " ko abahutu bamye baririra gutwara none ko baronse leta ibahoza , ntiriko irabinyamwo"..ndakubaze ? imyaka abatutsi batwaye bakubitana coup d etat...hari ico bakumariye utari umunyabururi hari ijambo umututsi wahandi yari afise...eka ndetse si umunyabururi uwariwe wese... abiwabo gusa...buyoya ntiyatoteza bose ari umuhutu canke umututsi batavuga rumwe.borenderera inda nzabo ntakindi....ivyo abo bahutu bariko bagira kubutegetsi bigishijwe nababakuriye, none ni igiki kigutangaza ???????? pour te dire k umuntu wese azoja kubutegetsi avuga ko aje pour ubwoko kanaka azoba ariko abesha , azoba ariko arabira inda yiwe c tout .
si mu Bdi gusa ni afrik yose,abatwara bashasha bitwaza ngo baje guhindura ibintu muga bahashitse bakabinyamwo , bakaba meme pires.
de6 :" uti genocide izi ceux ki ont subi ca ?donc abishwe batazi ico bazira", sinzi ko wantahuye neza, nakubwiye ko kuvuga ko i Bdi habaye genocide c est unpeu exagerer kuko genocide en soit ifise singuro yayo..sino selon wewe uko ubivuze, uwariwe wese afuye atazi ico azira on va dire k habaye genocide ? ubwo rero aux USA haba "genocide 4 fois par sec" kuko nibo bantu bafa gutyo nyene kubera banditisme iri exagerer...so fo pas utiliser le mot la a tor et a traver.
de7 : wewe uriko uvuga abo wabuze...ikitwenza nuko uvuga abo wabuze utari meme sur place, ngo ubabone babica imbere yawe comme ma tante ? uriko undondagura inzoya k tu n as meme pas connu...akabi gatwenga nkakeza...tu n as rien subi kuko tu n etais sur place(nimba ivyo uvuga arivyo)...hama uranyumva neza simvuze ko izo nzoya zawe meritaient de mourir, personne ne merite de mourir yishwe ..kuko ntaburengazi dufise bwogutwara ubuzima bwuwundi muntu atari imana gusa yaturemye
iyo umuntu wese woza arandondagura abawabo bishwe , incuti nabagenzi(babona, bari sur place, sinzi nkawe,lolz) , ndumva tutobivamwo
hama entre nous, ndadaye ingene yari akundwa nabanyagihugu , urufu rwiwe mubona rwari kwijana ukwo ? ahubwo ababo wobishirako abatanguye ubwicanyi bwo kwica ndadaye kuko vyose niho vyavuye , nibo ndabishirako vyose...kuki batari kumureka agatwara ?wewe ko uvuga abafuye en 93 babatutsi , harura kuva 65 abahutu nabo bamaze gufa ? ivyo vyari kubandnay agushika ryari ? ca t arange bien k ca reste coe ca n est ce pas ?eh ben t as tort kubera igihugu ni icatwese, ahubwo nabatwa ni kubaha bagatwara..lolz. uriko wishishwisha nuko ubenga wabonye genocide yo mu rwanda mu maso muyandi.alors k ivyo uzi ku rwano yo mu bdi ari ivyo bakubwiye uri hanze coe tu le dis... reka sha ababibonye nyakubibona bayage, ok ?en moisn k wari mu rwanda nyene igihe geocide yabo sinon sinumv aiyo haine iyo iva utanabibonye..so, tes larmes de crocodiles et tes lamentations bidon je m en fiche...siwe wenyene wabuze, ok ?
kandi si uko ababuze bose bafise akazikira nkako, si on n accepte pas de se pardonner et d avancer vers l avant, tuzoguma twicana ntakibuza.
_de8 : ndakugirishe inama , nimba uri en dehor du pays, guma iyuri canke utahe iwanyu mu Rwanda kuko i Bdi ntabantu nkawe dukeneye kweri....
komera sha mutusti(kazi) utari imperekeza nkanje.
Par "samedi,lolz hahah" ce dimanche 29 janvier 2012 à 16 : 19 : 28
@ndimaso parfaite
c encore moi wise " samedi ", narakubwiye ko ngira ndakwijukire
asha naciye nza kuri page ya rwagasore ndabe k tu f les memes commentaires debiles ugira kuri page ya ndadaye.none je constate avec desolation k utarakira..mbe ntubona ko atanumuntu numwe yakwishuye canke agire commentaire kuvyo wavuze(wagiye muri HS)kuri page ya rwagasore, kuko abantu barengerwa na commentaires idiots ugira..wahashesuye kabisa..ivyo uvuga vyose c est extremiste, je suis desolee.ntanuwari yabikubajije
nanje ndabona k to reply on ya comment anymore it s just wasting ma time(traduction, kukwishura ni guta umwanya).
so, conseil gi kirisu kuko sinzi ko novuga kivandimwe kuko urazi ko naguhinuye ko wewe uri umunyarwandakazi, raba aho uri hanze yigihugu ahantu hari "asiles de foux"(nimba zibayo, muga je doute k hiyo mu rwanda zihari) ,fo t faire interner ma chere, kuko ziza kuyinga siheza...
Par Nzopfamvuga ce jeudi 10 mai 2012 à 02 : 48 : 31
Nta macakubiri umuntu ariko aravuga ngaha ariko ukuri gutegerezwa kuvugwa nasomye comment yumuntu yanditse ngo Buyoya yirukanye Bagaza mbe koyamukuye yaramwishe ?????????????? Ivyabye vyarabaye kandi ico twatakaje twaratakaje ntiduisubira inyuma just turabe iyo turiko turaja twubake igihugu cacu. AbaHutu, abatutsi nabatwa twese turabarundi tuvuga rumwe tugerageze kwicisha bugufi nukubona ubundi bwoko butari bwiwacu ko tungana. nariko plaie ikira hagasigara inkovu.
Par ruremesha ce mercredi 6 juin 2012 à 14 : 22 : 10
nta kuntu mworondera ivyiyumviro vyubaka igihugu mukareka kuzura akaboze mugahanura abo barundi bari ku butegetsi bakikebuka hanyuma igihugu kikava mu marushwa kirimwo abana b’igihugu bagasubira kurima bakimbura, bakarya ivyabo
, bagasomera bakiruhutsa......
|